[ 110 ] معجون مسهل : از تأليف حقير جهت امراض حارّه و مواد سوداوى بعد از نضج . قدر شربت تا پنج مثقال و جهت قولنج ، بسيار نافع است . صفت آن : سناء مكى و گل بنفشه از هر يك سى مثقال ؛ گل سرخ و بسفايج ، از هر يك پنج مثقال ؛ مغز تخم كافشه ، بيست مثقال ؛ نشاسته ، محمودهء مشوى ، رب سوس ، از هر يك پنج مثقال ؛ هليلهء سياه ، پوست هليلهء كابلى و زرد و روغن بادام ، از هر يك بيست مثقال ، عسل دو وزن ادويه ، با آبى كه در او سناء ، ده مثقال ؛ گل سرخ و بنفشه و هليله سياه ، ده مثقال و هليلهء كابلى ، بيست مثقال جوشانيده باشند به قوام آورده بسرشند . [ 111 ] معجون مسهلى : كه به جهت كرم معده و حبّ القرع ، مجرب است . صفت آن : سرخس و برنج كابلىِ مقشّر ، هر يك ، يك درهم ؛ تربد و مقل ، از هر يك دو درهم ، ادويه را كوفته و بيخته و با عسل بسرشند و مجموع او يك شربت است و بايد قبل از تناول اين دوا به يك ساعت شير تازه دوشيده ، بخورد به قدر دو اوقيه و قبل از دوا سه روز پرهيز نمايد . [ 112 ] معجون سورنجان : جهت مفاصل حارّه و بارده و اخراج بلغم غليظ . صفت آن : سورنجانِ ابيض ، هفت مثقال ؛ بوزيدان ، دو مثقال ؛ قشر ماهى زهرج ، دو مثقال ؛ اصل الكبر ، كمّون و شيطرج ، از هر يك دو مثقال ؛ هليلهء اصفر ، هفت مثقال ؛ تخم كرفس ، يك مثقال و نيم ؛ تخم رازيانه ، يك مثقال و نيم ؛ فلفل ابيض ، صعتر ، ملح هندى ، ورق الحناء و زبد البحر ، از هر يك ، يك مثقال و نيم ؛ سمسمِ مقشّر ، سه مثقال ؛ تربد ابيض ، سه مثقال ؛ زنجبيل ، سه مثقال ؛ محموده ، سه مثقال و عسل كف گرفته ، سه وزن ادويه و قدر شربت ، پنج مثقال با آب گرم و اگر مداومت كنند دو مثقال و نيم كافى است . [ 113 ] معجون نجاح : مسهل سودا و بلغم غليظ و جهت قولنج و امراض دماغى كه از سودا باشد ، نافع است . پوست هليلهء زرد ، پوست هليلهء كابلى ، بليله ، هليلهء سياه و آملهء مقشّر ، از هر يك ده مثقال ؛ تربد سفيد ، هفت مثقال ؛ غاريقون و بسفايج ، از هر يك پنج مثقال ؛ اسطوخودوس ، ده مثقال ؛ محمودهء مشوى ، سه مثقال ؛ گل سرخ ، رب سوس و مصطكىِ سفيد ، از هر يك پنج مثقال و عسل كف گرفته ، سه برابر ادويه و قدر شربت ، دو مثقال تا سه مثقال . [ 114 ] نسخهء ديگر : از « هرمس » اصغر است و حنين گويد از « جالينوس » است . در اوّل ، گرم